Endoskopik Ultrason’un Gelecekte Rutin Kullanıma Girebileceği Alanlar
EUS Eşliğinde Yapılan Radyofrekans Ablasyon Tedavisi: Yapılan bir hayvan çalışmasında iğne elektrodlar kullanılarak normal pankreas dokusuna radyofrekans akım uygulanmış ve majör komplikasyonlar gözlenmemiştir (69). Bu teknik nö- roendokrin tümörlerin tedavisi ve rezeke edilemeyen pankreatik kanserlerin palyasyonunda kullanılabilir.
Antitümör Ajanların EUS Eşliğinde İğne İle Enjeksiyon Tedavisi: EUS Özel ajanların tümör içine verilmesinde kullanılabilir. Küçük bir klinik çalışmada 8 pankreatik kanserli hastaya allogenik miks lenfosit kültürü (cytoimplant) enjekte edilmiş ve hastaların ikisinde kısmi cevap alınmıştır (70). Bu çalışmada küçük geriye dönüşlü komplikasyonlar gözlenmiştir. Yine benzer bir şekilde bir pilot çalışmada antitümör aktivitesi olan viral ajanlar kanserli bölgeye enjekte edilmiştir (71).
EUS Eşliğinde Yapılan Anastomoz ve Dikiş Uygulamaları: Yüksek çözünürlüklü EUS görüntüleri gastrointestinal sisteme ait çeşitli luminal organların anostomozuna imkan tanımaktadır. Domuz modelinde EUS eşliğinde hepatikogastrostomi denenmiştir (72). Bu araştırmada önce laparoskopik kolesistektomi ve koledok ligasyonu uygulanmış bir hafta sonra buna bağlı sol intrahepatik safra yollarında dilatasyon gözlenmiştir. Daha sonra EUS eşliğinde transgastrik yaklaşımla rehber tel, dilatator ve stent kullanılarak bilier sistem ile mide arasında anostomoz yaratılmıştır. Bazı araştırma gurupları magnetik kompresyon ve halkalar kullanarak gatrojejunal anastomozlar denemektedir. EUS eşliğinde koledokostomide denenmiştir. Başarısız bir ERCP sonrası EUS eşliğinde bir transduodenal stent duodenum ve distal koledok darlığının proksimaline yerleştirilmiştir (73). Dört hastalık küçük bir seride EUS eşliğinde pankreatogastrostomi denenmiş (74). Kronik pankreatiti olan 4 hastada dilate ana pankreas kanalına ulaşılmış, pankreatogastrostomi oluşturulmuş ve pankreatogastrik stent uygulanmıştır. Majör bir komplikasyon gözlenmemiştir. Başka bir grup, mekanik olarak tıkanmış olan bir hastada başarısız ERCP’den sonra, EUS eşliğinde pankreas kanal drenajını başarmışlardır (75).
Yakın zamanda gastroözefageal reflü tedavisinin cerrahi olmaksızın endoskopik dikiş yöntemleri ile tedavisi önemli ilerlemeler göstermiştir. EUS eşliğinde cihazın içinden geçerek doku yaklaştırılması ve dikiş uygulaması konusunda yapılan bir çalışma rapor edilmiştir (76). EUS ile iğnenin geçtigi delik kolaylıkla görülebilmektedir.
EUS Eşliğinde Vasküler ve Lenfatik Sistem Kanülasyonu: EUS ile vasküler sisteme ulaşılması konusu giderek ilgi çekmektedir. Bununla ilgili olarak ilk yaklaşım sklerozan maddelerin özofagus varislerinin içine EUS aracılığı ile enjekte edilmesidir (77). Çok yakın zamanlarda hayvan modellerinde EUS eşliğinde yapılan portal basınç ölçüm çalışmaları bu yöntemin doğru ve güvenilir olduğu ortaya konmuştur (78). Parasher ve arkadaşları (79) domuzlarda EUS eşliğinde yapılan bir çalışmada transözofageal yolla torasik kanala ulaşarak lenf örneklemesi ile lenfangiografi denemiş ve ba- şarmışlardır.
Sonuç olarak yakın gelecekte girişimsel endoskopik ultrasonografini çok sayıda yeni uygulama alanları bulacaktır. Muhtemelen girişimsel EUS’un gelecektekteki kullanım alanları şu andaki uygulama alanlarından çok daha fazla olacaktır (80).